CO2-belasting in Nederland: wat betaalt u en wanneer?

CO2-beprijzing is een van de belangrijkste beleidsinstrumenten om de uitstoot van broeikasgassen te reduceren. Nederland hanteert meerdere heffingen en systemen die bedrijven een financieel signaal geven om te verduurzamen.

1. Europees emissiehandelssysteem (EU ETS)

Het EU ETS werkt via een cap-and-trade-principe: de overheid stelt een bovengrens aan de totale uitstoot van deelnemende sectoren, en bedrijven kopen en verkopen emissierechten. Grote industriele installaties (energiecentrales, staalfabrieken, chemische industrie) en luchtvaartmaatschappijen vallen er onder. De prijs noteerde begin 2026 rond EUR 50-70 per ton CO2.

ETS II start naar verwachting 1 januari 2027 en brengt ook brandstoffen voor gebouwen en wegvervoer onder de koolstofprijs.

2. Nationale CO2-minimumprijs voor elektriciteit

Nederland hanteert EUR 31,30 per ton CO2 als minimumprijs voor de elektriciteitssector (2026). Voor 2030 is het streefniveau EUR 51,70 per ton. Geldt niet voor industriele installaties.

3. Energiebelasting op aardgas

Tarieven 2026 (aardgas, degressief):

• 0 tot 170.000 m3: EUR 0,3376 per m3
• 170.000 tot 1 miljoen m3: EUR 0,0899 per m3
• Boven 1 miljoen m3: EUR 0,0241 per m3

4. Vliegbelasting

EUR 28,58 per vertrekkende passagier op Nederlandse luchthavens (2026-tarief). Transferpassagiers zijn vrijgesteld.

5. Carbon Border Adjustment Mechanism (CBAM)

Vanaf 2026 volledig van kracht: een grensheffing op de CO2-inhoud van ingevoerde staal, aluminium, cement, kunstmest, elektriciteit en waterstof. Relevant voor bedrijven die deze grondstoffen importeren van buiten de EU.

Hoe verhouden deze heffingen zich tot elkaar?

Niet elke heffing is een CO2-belasting in strikte zin. Het EU ETS en ETS II werken met verhandelbare rechten: de prijs ontstaat op de markt. De energiebelasting op aardgas en de vliegbelasting zijn vaste tarieven die de overheid per jaar vaststelt. De nationale minimumprijs voor elektriciteit is een ondergrens voor producenten, en CBAM legt een heffing op de CO2-inhoud van geimporteerde goederen. Het resultaat voor u is hetzelfde: uitstoot kost geld, en dat bedrag kan oplopen. Meer over de achtergrond van koolstofprijzen leest u in een interne CO2-prijs invoeren, een manier om die kosten alvast in uw eigen investeringsbeslissingen mee te wegen.

Rekenvoorbeeld: energiebelasting op aardgas

De degressieve tarieven pakken voor elk bedrijf anders uit. Neem een bedrijf dat in een jaar 200.000 m3 aardgas verbruikt. Met de tarieven uit dit artikel betaalt dat bedrijf over de eerste 170.000 m3 EUR 0,3376 per m3, dat is EUR 57.392. Over de resterende 30.000 m3 geldt het tarief van EUR 0,0899 per m3, dat is EUR 2.697. De energiebelasting op aardgas komt zo uit op EUR 60.089, exclusief btw. Elke m3 die u bespaart, levert daarom het tarief op van de schijf waarin dat verbruik valt: bij dit voorbeeld is dat EUR 0,0899 per m3, niet het hogere tarief van de eerste schijf.

Wat betekent dit in de praktijk voor uw bedrijf?

De vijf instrumenten werken op verschillende plekken in de keten. Het ETS en de minimumprijs voor elektriciteit raken producenten van energie en zware industrie, maar die kosten komen via de energierekening uiteindelijk ook bij afnemers terecht. De energiebelasting op aardgas en de vliegbelasting betaalt u wel direct, als onderdeel van uw factuur of ticketprijs. CBAM raakt u alleen als u zelf de genoemde grondstoffen van buiten de EU importeert, of als uw leveranciers dat doen en de kosten doorberekenen.

Een praktische eerste stap is dat u uw energiefacturen van het afgelopen jaar naast elkaar legt en uitrekent welk deel van uw kosten uit belastingen bestaat. Dat geeft inzicht in hoeveel financieel voordeel een lager gasverbruik oplevert. Combineer dat met uw CO2-voetafdruk, zodat u ziet welke maatregelen zowel uitstoot als kosten verlagen.

Let op dat tarieven en verwachte startdata jaarlijks kunnen wijzigen in het Belastingplan. Controleer de actuele bedragen bij de Belastingdienst of RVO voordat u een investeringsbeslissing baseert op de cijfers in dit artikel.

Conclusie

Voor het MKB is de energiebelasting op aardgas de meest tastbare kostenpost. Wie investeert in minder gasverbruik en elektrificatie, vermindert daarmee niet alleen zijn CO2-uitstoot maar ook zijn blootstelling aan stijgende CO2-kosten.