CSRD: wat betekent de nieuwe EU-rapportageplicht voor uw bedrijf?

De Corporate Sustainability Reporting Directive — kortweg CSRD — is de meest ingrijpende Europese regelgeving op het gebied van duurzaamheidsrapportage ooit. In werking getreden in 2024, verplicht zij grote Europese bedrijven om uitgebreid te rapporteren over hun impact op klimaat, mensen en milieu. Maar ook MKB-bedrijven die zelf buiten de directe verplichtingen vallen, worden via de keten steeds vaker geconfronteerd met CSRD-eisen van hun klanten.

Wie valt er direct onder CSRD?

De CSRD kent een gefaseerde invoering. De directe verplichtingen gelden voor:

• Fase 1 (boekjaar 2024): grote beursgenoteerde bedrijven met meer dan 500 medewerkers die al onder de oude NFRD-richtlijn vielen
• Fase 2 (boekjaar 2025): grote bedrijven (niet beursgenoteerd) die aan twee van drie criteria voldoen: >250 medewerkers, >€50 mln omzet, >€25 mln balanstotaal
• Fase 3 (boekjaar 2026): beursgenoteerde MKB met meer dan 50 medewerkers
• Fase 4 (boekjaar 2028): niet-EU bedrijven met significante EU-activiteiten (>€150 mln netto-omzet in de EU)

Een gemiddeld Nederlands MKB-bedrijf met minder dan 250 medewerkers valt niet direct onder CSRD. Maar indirect is de impact al merkbaar.

De indirecte impact op MKB via de keten

Grote bedrijven die wél moeten rapporteren, zijn verplicht hun scope 3-emissies in kaart te brengen — dat zijn de ketengebonden emissies. Als u leverancier bent van een CSRD-plichtig bedrijf, wordt uw eigen CO₂-uitstoot onderdeel van hun rapportage. Dat leidt tot een kettingeffect:

• Uw grote klant vraagt u om CO₂-data over geleverde producten of diensten
• Selectie op duurzaamheidsprestaties wordt een inkoopcriterium
• Bedrijven zonder inzicht in hun eigen voetafdruk verliezen concurrentiepositie

CSRD raakt u niet via wetgeving maar via uw klanten. Wie geen CO₂-data kan aanleveren, verliest de opdracht aan een concurrent die dat wél kan.

Wat rapporteert u onder CSRD?

CSRD-plichtige bedrijven rapporteren via de Europese Sustainability Reporting Standards (ESRS). Voor klimaat is ESRS E1 de kernstandaard, met eisen op:

• CO₂-voetafdruk (scope 1, 2 én 3)
• Klimaatrisico's en -kansen (transitierisico's, fysieke risico's)
• Reductiedoelen en -trajecten in lijn met het Parijs-akkoord
• Energieverbruik en -mix
• Financiële impact van klimaatrisico's op de balans

Wat kunt u nu al doen als MKB?

Voorbereiding is waardevol, ook zonder directe verplichting:

1. Start met een CO₂-inventaris — scope 1 en 2 zijn de basisvereisten; scope 3-categorieën die uw klanten zullen vragen, zijn prioriteit
2. Verzamel productemissiedata — als u producten levert, bereid u voor op vragen over de CO₂-voetafdruk per eenheid (LCA-data)
3. Documenteer uw aanpak — zelfs een basaal CO₂-reductieplan is beter dan niets en geeft u een vliegende start bij formele verplichtingen
4. Bekijk uw eigen leveranciers — als CSRD stroomafwaarts werkt, werkt het ook stroomopwaarts: u wilt weten hoe uw inkoop uw footprint beïnvloedt

Vrijstellingen en vereenvoudigde standaarden voor MKB

De Europese Commissie heeft een Voluntary Sustainability Reporting Standard for SMEs (VSME) ontwikkeld: een vereenvoudigde standaard speciaal voor het MKB. Die is niet wettelijk verplicht, maar geeft kleinere bedrijven een erkend raamwerk om te rapporteren als klanten daarnaar vragen. Meerdere grote Nederlandse bedrijven gaan hun toeleveringsketen vragen de VSME-module te gebruiken als basis voor keteninformatie.