CSRD drempelwaarden: valt uw bedrijf onder de rapportageplicht?

De Corporate Sustainability Reporting Directive (CSRD) verplicht Europese bedrijven om jaarlijks te rapporteren over hun duurzaamheidsprestaties, maar lang niet elk bedrijf valt onder die plicht. Door de Omnibus I-vereenvoudiging (goedgekeurd door de Raad op 24 februari 2026) is de scope sterk ingekrompen. Hieronder de huidige drempels, de oorspronkelijke criteria ter vergelijking, de fasering en wat het betekent als u zelf niet rapportageplichtig bent maar wel klant bent van iemand die dat is.

De huidige drempelwaarden na Omnibus I

De nieuwe hoofdcriteria voor rapportageplicht zijn: meer dan 1.000 medewerkers én meer dan €450 miljoen nettojaaromzet. Beide criteria moeten tegelijk worden gehaald. Het aantal medewerkers wordt gerekend in voltijdsequivalenten. Voldoet u aan beide, dan bent u CSRD-plichtig zodra de richtlijn in nationale wetgeving is omgezet; controleer de stand van de Nederlandse omzetting bij uw accountant.

Bedrijven die op basis van de oorspronkelijke criteria al in scope waren maar buiten de nieuwe drempels vallen, krijgen een overgangsregeling met tijdelijke vrijstelling. De exacte boekjaren hangen af van de nationale omzetting. Toets uw situatie aan uw laatste jaarrekening en raadpleeg uw accountant voor de definitieve status. Zit u in een concern, kijk dan ook of de groep als geheel boven de drempel komt: dat kan gevolgen hebben voor de informatie die uw entiteit moet aanleveren.

De oorspronkelijke criteria (vóór Omnibus I)

Vóór Omnibus I was een bedrijf een grote onderneming en daarmee rapportageplichtig als het op de balansdatum aan ten minste twee van de volgende drie criteria voldeed:

• Balanstotaal ≥ € 25 miljoen
• Netto-omzet ≥ € 50 miljoen
• Gemiddeld aantal medewerkers ≥ 250

Deze criteria zijn vervangen en gelden niet meer als maatstaf voor de rapportageplicht. Ze zijn alleen nog relevant om te begrijpen waarom bedrijven die eerder wel in scope waren, dat nu niet meer zijn: duizenden middelgrote Nederlandse bedrijven vallen door de dubbele drempel buiten de directe plicht.

Fasering van de invoering

• Boekjaar 2024 (eerste rapportage in 2025): ondernemingen die al onder de NFRD rapporteerden, doorgaans beursvennootschappen met meer dan 500 medewerkers. Vallen zij buiten de nieuwe drempels, dan geldt de overgangsregeling hierboven.
• Grote ondernemingen onder de nieuwe drempels: oorspronkelijk gepland voor boekjaar 2025, maar door het uitstel van de wetgever verschoven naar boekjaar 2027 (eerste rapportage in 2028).
• Beursgenoteerd MKB: valt met minder dan 1.000 medewerkers buiten de nieuwe drempels. De eerdere plannen met een later startjaar en opt-outmogelijkheid zijn daarmee niet meer relevant.
• Niet-Europese moedermaatschappijen: de oorspronkelijke drempel van € 150 miljoen EU-omzet is onder Omnibus I verhoogd naar € 450 miljoen EU-omzet. Rapportage op groepsniveau geldt vanaf boekjaar 2028.

Een stappenplan voor bedrijven die wel onder de plicht vallen vindt u in CSRD eerste rapportagejaar: stappenplan.

Geldt de CSRD ook indirect voor MKB?

Ook als u zelf niet rapportageplichtig bent, kunt u met de richtlijn te maken krijgen. CSRD-plichtige ondernemingen moeten rapporteren over hun hele waardeketen, inclusief leveranciers: hun scope 3-emissies bevatten de uitstoot van de goederen en diensten die zij bij u inkopen. Dat heeft concrete gevolgen:

• Uw grote klant vraagt om de CO₂-voetafdruk per geleverd product of dienst, uitgedrukt als emissiefactor per producteenheid. Zonder die data kan hij zijn ESRS E1-rapportage niet volledig maken.
• CO₂-transparantie wordt een inkoopcriterium naast prijs, kwaliteit en levertijd. Sommige inkoopafdelingen gebruiken al leveranciersscorecards.
• Banken en investeerders zijn zelf rapportageplichtig of worden dat. Ze vragen bij kredietaanvragen en herfinanciering steeds vaker om duurzaamheidsdata.
• Overheidsaanbestedingen kunnen duurzaamheidseisen stellen, bijvoorbeeld via de CO₂-Prestatieladder.

CSRD raakt het MKB niet via wetgeving maar via de inkoopcriteria van grote klanten. Wie geen CO₂-data kan leveren, verliest de opdracht aan een concurrent die dat wel kan.

In sectoren als bouw, retail, voedingsmiddelen en logistiek is die druk al merkbaar in de vorm van vragenlijsten en leveranciersevaluaties.

Drie categorieën MKB-bedrijven

Het is nuttig te bepalen in welke positie uw bedrijf verkeert:

1. Niet-plichtig, geen externe druk: u valt buiten de scope en uw klanten vragen niet om duurzaamheidsdata. CSRD is voor u voorlopig niet relevant, maar de regelgeving blijft volgen is verstandig.
2. Niet-plichtig, wel indirecte druk: u levert aan grote bedrijven die moeten rapporteren en krijgt aanvragen voor emissiedata, arbeidsomstandighedenbeleid of integriteitsverklaringen. Begin met een basisregistratie van uw CO₂-uitstoot en een eenvoudig duurzaamheidsbeleid.
3. Beursgenoteerd MKB: u valt met minder dan 1.000 medewerkers niet onder de directe plicht, maar investeerders kunnen sneller om data vragen dan de wet.

Wat vragen klanten: scope 1, 2 en 3

Klimaatstandaard ESRS E1 vereist rapportage over scope 1, 2 en 3, gebaseerd op het GHG Protocol Corporate Standard. Dit zijn ook de gegevens waar uw klanten om vragen:

• Scope 1: directe emissies uit bronnen die u zelf bezit of beheert, zoals aardgas voor verwarming, bedrijfsauto's op fossiele brandstof en koudemiddelen. U meet dit via gasrekening en brandstofbonnen.
• Scope 2: indirecte emissies van ingekochte elektriciteit, warmte of stoom.
• Scope 3: alle overige emissies in de keten, van ingekochte goederen en diensten tot zakenreizen, woon-werkverkeer, transport en het gebruik van uw producten.

Scope 3 is doorgaans de grootste en moeilijkst te meten categorie. Het GHG Protocol onderscheidt 15 scope 3-categorieën; u kiest de voor u materiële. Meer uitleg vindt u in CO₂-voetafdruk berekenen voor bedrijven.

VSME: lichte standaard voor MKB

Voor MKB in de waardeketen bestaat de Voluntary Sustainability Reporting Standard for SMEs (VSME). Deze is niet wettelijk verplicht, maar geeft u een erkend, proportioneel raamwerk om data aan te leveren aan CSRD-plichtige klanten of financiers, zonder zelf een volledige CSRD-rapportage op te stellen. De standaard kent een basismodule (onder meer scope 1 en 2, energieverbruik, personeel en bestuur) en een uitgebreidere module voor wie meer diepgang wil bieden, bijvoorbeeld omdat klanten ESRS-gerelateerde data voor hun scope 3-berekening opvragen. Grote bedrijven gaan hun leveranciers steeds vaker vragen de VSME als basis voor keteninformatie te gebruiken.

Praktische stappen als u niet plichtig bent

Voorbereiding loont ook zonder directe plicht: wie nu begint, hoeft later niet in de rij te staan bij adviseurs en accountants.

1. Maak een CO₂-inventaris voor scope 1 en 2: verzamel energierekeningen en brandstofbonnen van het afgelopen boekjaar en reken ze om met erkende emissiefactoren. Bij een geordende administratie kost dit twee tot vier werkdagen.
2. Breng uw grootste scope 3-categorie in kaart: voor de meeste MKB-bedrijven zakenreizen, woon-werkverkeer of inkoop. Gebruik voor een eerste schatting de spend-based methode (euro's maal gemiddelde emissiefactor), zie scope 3 berekenen.
3. Verzamel productemissiedata als u producten levert: grote klanten vragen de CO₂-voetafdruk per geleverde eenheid, via een productgebonden levenscyclusanalyse of een onderbouwde schatting op basis van sectorgemiddelden.
4. Leg uw aanpak vast in een CO₂-reductieplan: zelfs een eenvoudig plan met doelen voor de komende drie jaar maakt u aantrekkelijker als leverancier.
5. Vraag uw eigen leveranciers om emissiedata: wat uw klant bij u vraagt, kunt u stroomopwaarts ook vragen.
6. Gebruik de tools van uw branche: veel brancheorganisaties hebben calculators en sectorgemiddelde emissiefactoren, en er zijn SaaS-oplossingen voor CO₂-inventarisatie specifiek voor MKB.

Kosten van voorbereiding

Voor een MKB-bedrijf met 50 tot 250 medewerkers gelden de volgende indicatieve bandbreedtes:

• Interne tijd voor de eerste scope 1- en 2-inventaris: 5 tot 10 werkdagen, daarna 1 tot 2 werkdagen per kwartaal voor actualisering.
• Externe begeleiding: € 3.000 tot € 20.000 voor een eerste inventaris inclusief de belangrijkste scope 3-categorieën, afhankelijk van de complexiteit van de keten.
• Software voor CO₂-monitoring: € 1.500 tot € 8.000 per jaar, of gratis via spreadsheetmodellen van brancheorganisaties.
• Limited assurance (alleen voor direct CSRD-plichtige bedrijven): € 15.000 tot € 60.000 per jaar.

Een goede basislijn van scope 1 en 2, aangevuld met de relevantste scope 3-categorieën voor uw sector, is voor de meeste klanten al een sterke uitgangspositie.