GHG Protocol uitleg: de internationale standaard voor CO2-meting

Het Greenhouse Gas Protocol (GHG Protocol) is de meest gebruikte internationale standaard voor het meten en rapporteren van broeikasgasemissies. Vrijwel elke erkende klimaatnorm, van SBTi tot ISO 14064 en CSRD, bouwt voort op het GHG Protocol als fundament.

Wat is het GHG Protocol?

Het GHG Protocol is in 1998 opgericht door het World Resources Institute (WRI) en de World Business Council for Sustainable Development (WBCSD). Het beschrijft hoe een bedrijf zijn volledige emissie-inventaris opstelt: welke gassen worden meegenomen, hoe emissies worden berekend en hoe u de grenzen van uw rapportage bepaalt.

Scope 1, 2 en 3: de drie niveaus

• Scope 1 — directe emissies: emissies uit bronnen die u zelf bezit of beheert. Aardgasverbranding, brandstofverbruik van uw eigen vloot, procesemissies en koelmiddellekkages.
• Scope 2 — ingekochte energie: indirecte emissies gekoppeld aan de elektriciteit, warmte of stoom die u inkoopt.
• Scope 3 — overige ketenuitstoot: alle overige indirecte emissies in uw waardeketen, upstream en downstream. Omvat 15 subcategorieen — doorgaans meer dan 70% van de totale uitstoot.

Scope 2: twee rekenmethodes naast elkaar

Voor scope 2 onderscheidt het GHG Protocol twee rekenmethodes. Bij de locatiegebaseerde methode rekent u het ingekochte elektriciteitsverbruik om met de gemiddelde emissiefactor van het net waarop u aangesloten bent, meestal het nationale stroommix. Bij de marktgebaseerde methode gebruikt u de factor van de stroom die u werkelijk heeft gekocht, onderbouwd met contractuele instrumenten zoals Garanties van Oorsprong of een specifiek leverancierscontract.

Sinds de herziening van de scope 2-richtlijn vraagt het GHG Protocol om beide methodes te rapporteren. Een bedrijf dat groene stroom inkoopt, laat zo zien wat het werkelijke effect van die keuze is, en het voorkomt dat een marktgebaseerd cijfer het zicht op het fysieke verbruik verbergt. Meer over de keuze tussen die twee vindt u in ons artikel over scope 2 op locatie- of marktbasis.

De vijf rapportagebeginselen

Alle keuzes in een inventaris moeten passen binnen vijf beginselen die het GHG Protocol hanteert:

• Relevantie: de inventaris bevat de emissies die voor de beslissingen van gebruikers van het rapport van belang zijn.
• Volledigheid: alle relevante bronnen binnen de gekozen grenzen zijn meegenomen, of uitsluitingen zijn benoemd en onderbouwd.
• Consistentie: methodes en grenzen blijven gelijk over de jaren heen, zodat trends vergelijkbaar zijn.
• Transparantie: aannames, bronnen en berekeningen zijn herleidbaar gedocumenteerd.
• Nauwkeurigheid: de schattingen zijn zo precies als redelijkerwijs mogelijk, zonder systematische over- of onderschatting.

Waarom is het GHG Protocol zo belangrijk?

Het GHG Protocol is de gemeenschappelijke taal van klimaatrapportage. De Europese CSRD, het SBTi, ISO 14064-1 en CDP hanteren het allemaal als basis. Door het GHG Protocol te hanteren maakt u uw emissies vergelijkbaar met die van andere bedrijven.

Hoe begint u met een GHG-inventarisatie?

1. Bepaal de organisatiegrenzen. Het GHG Protocol kent drie benaderingen: het eigendomsaandeel (equity share), de financiële controle en de operationele controle. Kies er één, leg die vast en pas hem het hele jaar consequent toe.
2. Kies uw basisjaar met de meest complete data.
3. Verzamel activiteitsdata: energieverbruik, kilometers, ingekochte goederen.
4. Pas emissiefactoren toe (IPCC, Ecoinvent, Nederlandse Emissieregistratie, IEA).
5. Bereken per scope en documenteer de methodologie.

Veelgemaakte fouten bij het GHG Protocol

• Organisatiegrenzen die niet zijn vastgelegd: zonder duidelijke afbakening is niet te zien welke locaties, dochters en leasevoertuigen meetellen. Leg dat per jaar vast.
• Een basisjaar dat niet wordt aangepast: een overname, verkoop of uitbesteding verandert de inventaris. Het GHG Protocol vraagt om het basisjaar te herberekenen zodat de trend eerlijk blijft.
• Scope 3-categorieën zonder onderbouwing uitsluiten: wie een categorie weglaat, moet dat benoemen en motiveren. Stille uitsluitingen maken een inventaris niet vergelijkbaar.
• Emissiefactoren door elkaar gebruiken: factoren uit verschillende jaren of bronnen geven een vertekend beeld. Kies een bron en gebruik die consequent. Meer hierover vindt u in onze uitleg over emissiefactoren.

Bij scope 3 is het overzicht van de 15 categorieën een goed startpunt. Zie scope 3-categorieën uitgelegd voor de indeling per categorie.

Conclusie

Het GHG Protocol is geen keurmerk, maar een rekenmethode en rapportagestandaard. Het vormt de onmisbare basis voor iedere serieuze CO2-aanpak — of het nu gaat om CSRD, SBTi, ISO 14064 of een aanbesteding.